Τετάρτη, Δεκέμβριος 12, 2018
Greek English German
Σάββατο, 07 Μάρτιος 2015 00:00

Moped: Το ελαφρύ αντίδοτο των κρίσεων

Αρθρογράφος: Παύλος
Βαθμολογήστε το άρθρο
(66 ψήφοι)

Το όνομα  Moped μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα γνωστό στην Ελλάδα. Όλοι όμως έχουμε δει Mopeds και οι περισσότεροι θεωρώ ότι έχουμε οδηγήσει. Πρόκειται για εκείνη την κατηγορία δίτροχης αστικής μετακίνησης, που μετά από πολλά χρόνια επανέρχεται στο προσκήνιο κυρίως λόγω κρίσης (ΑΜΑΝ). Το χαμηλό κόστος κτήσης τους, η ελάχιστη συντήρηση και η ιδιαίτερη χαμηλή κατανάλωσή τους σε καύσιμο, τα καθιστούν ένα ισχυρό υπερόπλο στην καταπολέμηση της ευρωκαταστροφικής κρισο-ασθένειας. Με ιστορία μεγαλύτερη από έναν αιώνα, ο πατέρας της μοτοσυκλέτας, το...

...μοτοποδήλατο ή Moped (Motor + PEDals), βρίσκεται μαζί μας με πωλήσεις που παρουσιάζουν ιδιαίτερα αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια. Ένα βήμα πριν τα ηλεκτρικά Mopeds κατακτήσουν τα πάντα, διαβάστε κάποια ενδιαφέροντα πράγματα για τα κλασικά βενζινοφόρα.

Τα Mopeds ήταν ο πρόγονος των μοτοσυκλετών ή αλλοιώς η κότα που έκανε το αυγό. Με την ανακάλυψη του πρώτου κινητήρα εσωτερικής καύσης η αρχική σκέψη όλων ήταν να τον τοποθετήσουν σε ένα ποδήλατο. Ενίσχυσαν όσο μπορούσαν το πλαίσιο και τοποθέτησαν τον κινητήρα στο μπροστινό φτερό, έτσι ώστε ο οδηγός να τον παρακολουθεί και να επεμβαίνει όταν παρουσίαζε απρόοπτες δυσλειτουργίες. Τα πετάλια όμως δεν αφαιρέθηκαν. Έμειναν και τα χρησιμοποιούσαν είτε ως μίζα για την εκκίνηση του κινητήρα, είτε ως ανθρώπινη βοήθεια στον κινητήρα. Οι κινητήρες ήταν πολύ μικρού κυβισμού και ανύπαρκτης ιπποδύναμης με αποτέλεσμα στις ανηφόρες να μην μπορεί να τα καταφέρει και να χρειάζεται ο ιδρώτας του οδηγού στην άσκηση με τα πετάλια. Η εμφάνιση της μοτοσυκλέτας λίγα χρόνια μετά, στην πολύ αρχή του 20ου αιώνα, έδειχνε ότι τα Mopeds ήταν απλά μια πρώιμη φάση ανάπτυξης κάτι σαν το γυρίνο που θα γινόταν βάτραχος και θα παρέμενε έτσι για ολόκληρη την ζωή του. Η ιστορία όμως απέδειξε ότι υπήρχε χώρος τόσο για τους γυρίνους, όσο και για τους μεγάλους βάτραχους.

Η εξέλιξη των Mopeds μπορεί να χωριστεί σε 4 διακριτές περιόδους: από την αρχή του αιώνα μέχρι το τέλος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο πολέμων, τη φάση μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο μέχρι τις αρχές του '80 και από το 80 μέχρι σήμερα. Έλαβε διάφορες μορφές και εξελίχθηκε ποικιλοτρόπως. Ως Mopeds όμως συνηθίζεται να λέγεται η διασταύρωση μεταξύ ενός φυσικά κινούμενου με την ανθρώπινη δύναμη ποδήλατου και μίας μηχανοκίνητης μοτοσυκλέτας, εξοπλισμένη με ένα κάτω των 80 κυβικών εκατοστών κινητήρα βενζίνης.

Μετά το τέλος του Α 'Παγκόσμιου Πολέμου, με το χάρτη της Ευρώπης εντελώς αναχαραγμένο, το σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι το οικονομικό κραχ της δεκαετίας του '30 δεν ήταν καθόλου ευνοϊκό για την ανάπτυξη και τις πωλήσεις των Mopeds. Μολονότι η βιομηχανία των μοτοσικλετών βρισκόταν σε ρυθμούς υπερπαραγωγής και η μοτοσυκλέτα είχε πάρει την θέση της δίπλα στο αυτοκίνητο και όχι σαν ανταγωνιστής της (ειδικά από το 1923 και μετά), οι πωλήσεις των χαμηλών κυβικών και μικρής ταχύτητας Mopeds είχαν πιάσει πάτο. Ενώ λοιπόν φαινόταν ότι υπήρχε ένα είδος προς εξαφάνιση η οικονομική κρίση στα τέλη της δεκαετίας του 1920, τα επανάφερε στις βιτρίνες των καταστημάτων και οι πωλήσεις επέτρεψαν τις εταιρείες κατασκευής τους να ξαναγίνουν βιώσιμες.

Η δεκαετία του 1930 παραγωγικά όμως ήταν μικρή λόγω του πολέμου. Στον περίοδο του πολέμου στρατιωτικά Mopeds δεν χρειάστηκε κανείς, οπότε και δεν υπήρξε παραγωγή. Μετά το τέλος του πολέμου όμως, η ζήτηση για οικονομικά και προσιτά μέσα μεταφοράς εκτινάχθηκε στα ύψη. Πολλοί λίγοι μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά ένα αυτοκίνητο, ή ακόμη και μια μοτοσικλέτα. Τα περισσότερα εργοστάσια ήταν ούτως ή άλλως ερείπια. Σε χώρες της Νότιας Ευρώπης, όπως η Ιταλία και η Γαλλία, ο κόσμος ήταν ευχαριστημένος αν είχε στην κατοχή του ένα ποδήλατο. Η οικονομική κρίση ήταν αυτή που καλλιέργησε στα Mopeds γόνιμο έδαφος για αναγέννηση. Τα scooters που απευθυνόταν στο ίδιο αγοραστικό κοινό έκαναν την εμφάνισή τους στα τέλη της δεκαετίας του 1940 σαν φυσική εξέλιξη της ζήτησης των Mopeds.  Οι κατασκευαστές ποδηλάτων (οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν και κατασκευαστές μοτοσυκλετών), άρχισαν όλοι να προσφέρουν μικρές βοηθητικές μηχανές για ποδήλατα δικά τους αλλά και τρίτων κατασκευαστών. Εταιρείες όπως η Motobecane, η Peugeot, η Ducati και η Moto Guzzi γέμισαν τους δρόμους της Ευρώπης κυρίως, με πολύχρωμα Mopeds.

Μπροστά στην ανάγκη για χαμηλό κόστος οι εταιρείες εκείνης της εποχής κατασκεύαζαν Mopeds με ποιοτικές ατέλειες και αρκετά προβλήματα. Η πρώτη εταιρεία που αποφάσισε να έχει ποιοτικά προϊόντα αλλά με αρκετά υψηλότερο κόστος ήταν η Velosolex. Μέσα σε λίγα χρόνια κατάφερε να της προσάψουν το προσωνύμιο ο «γίγαντας των νάνων». Αν ποτέ οδηγήσετε ένα Velo, είτε με τον κινητήρα του σε λειτουργία ή ως  ποδήλατο, θα εκτιμήσετε την κορυφαία ποιότητα κατασκευής του και την υψηλή ποιότητα κύλισης του. Τα πρώτα Velosolex ήταν εξοπλισμένα με κινητήρα 33cc (που αργότερα αυξήθηκε σε 42 και  μετά σε 49).  Η Solex έγινε ένα πραγματικό είδωλο λατρείας, και δικαίως. Το ότι υπάρχει και διαπρέπει μετά από 50 χρόνια, δεν είναι τυχαίο.

Τα προσφερόμενα Mopeds όμως δεν κάλυπταν τους γρήγορους οδηγούς. Έτσι η Ducati αρχικά με το Cucciolo (μικρούλι) και στην συνέχεια οι Garelli και Power Pak, παρουσίασαν στα τέλη της δεκαετίας του 40 τα πρώτα Mopeds με (υποτιθέμενα) clip on. Ειδικά το Cucciolo έγραψε ιστορία καθώς ήταν το μοναδικό με τετράχρονο κινητήρα (όλα τα υπόλοιπα φορούσαν δίχρονο), είχε 2 ταχύτητες και πλήρη ηλεκτρική εγκατάσταση. Μετά τα clip on ήρθαν και τα ακόμη πιο γρήγορα, τα sport. Μέχρι το 1963 η Ducati  επέμενε στα Mopeds παρουσιάζοντας το γρήγορο 48 sport. Λέγοντας όμως γρήγορο Moped εκείνη την εποχή εννοούσαν το γερμανικό Victoria Avanti που πρωτοκυκλοφόρησε το 1959 και έκλεψε καρδιές με τις επιδόσεις του και την εμφάνισή του.

Τα Mopeds αγωνίστηκαν να κρατήσουν ένα μερίδιο αγοράς από τα scooters και τα κατάφεραν κυρίως χάρη στην Αυστριακή Steyr-Puch. Η Αυστριακή εταιρεία είχε την έμπνευση να μικρύνει την απόσταση μεταξύ μοτοσυκλέτας και Moped, απομακρυνόμενη από το ποδήλατο. Κατασκεύασε λοιπόν το 1952 το ΚΜ-50 που ενώ μέχρι εκείνη την στιγμή μιλούσαμε για ποδήλατα με κινητήρα, εμφάνισε μια μοτοσυκλέτα με πετάλια. Είχε ενισχυμένο πλαίσιο, κιβώτιο ταχυτήτων, μεγάλο βάρος και γενικά ήταν σχεδιασμένο για να κινείται κυρίως με τον κινητήρα του. Όποιος λοιπόν δεν ήθελε να ρίχνει πολλές πεταλιές στην ανηφόρα, αλλά δεν είχε και τα χρήματα που απαιτούσε ένα scooter, κατέληγε στην Puch. Ο επιτυχημένος σχεδιασμός του ΚΜ-50 προσέλκυσε μεγάλο αριθμό αγοραστών και δημιούργησε φανατικούς οπαδούς που στην ουσία ήταν ο λόγος που διατηρήθηκε στην παραγωγή σχεδόν αμετάβλητο μέχρι το 1982.

Καθώς η Ευρώπη ανέκαμπτε σταδιακά οικονομικά και οι αγοραστές άρχισαν να στρέφονται στα superbikes της δεκαετίας του 70, φαινόταν και πάλι ότι το Moped είχε χάσει την χρηστικότητά του και φυσιολογικά θα αντιμετώπιζε ακόμη μια δύσκολη περίοδο. Αντ 'αυτού, διατηρήθηκε σε άνθηση και η δημοτικότητά του έφτασε στην τρέλα. Υπήρχαν αγώνες moped, clubs, συναντήσεις και ομαδικά ταξίδια. Εξελίχθηκαν κυρίως χάρη στην Puch και εμφανίστηκαν μέχρι και τουριστικές εκδόσεις με 4 και 5 ταχύτητες στο σασμάν. 

Ενώ όμως η μοτοσυκλέτα δεν επηρέασε τις πωλήσεις τους και η παγκόσμια οικονομική ύφεση της δεκαετίας του 80 έδειχνε τον δρόμο για μια νέα στροφή στα Mopeds, η καθιέρωση της υποχρεωτικής χορήγησης αδειών και ασφάλισης σήμανε το τέλος της τρέλας. Η ισάξια αντιμετώπισή τους με την μοτοσυκλέτα, έστρεψε το αγοραστικό κοινό στα scooters που κυρίως λόγω Ιαπωνίας είχαν εξίσου ανταγωνιστικές τιμές.  Αυτή η φορά φαινόταν ότι θα είναι και η οριστική καθίζησή τους. Όμως τα νέα παγκόσμια οικονομικά δεδομένα της δεκαετίας που διανύουμε, φαίνεται ότι επαναφέρουν τα συμπαθή ελαφριά δίτροχα και πάλι στο προσκήνιο. Σήμερα μιλάμε για μια παραγωγή της τάξης των 20 εκατομμυρίων μονάδων σε όλο τον κόσμο, με τάση αυξητική. Βέβαια μεγάλος αριθμός των σύγχρονων Mopeds αφορά μονάδες με ηλεκτροκινητήρες. Ποιος μας διαβεβαιώνει όμως ότι το ρεύμα θα είναι πάντα πιο φθηνό από την βενζίνη;

Το σίγουρο είναι ότι όσο υπάρχουν οικονομικές κρίσεις θα υπάρχουν και Mopeds.

Αυτό τουλάχιστον έδειξε η ιστορία μέχρι σήμερα…..

Τελευταία τροποποίηση: Σάββατο, 07 Μάρτιος 2015 09:48
Παύλος

Παύλος

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.